Nguyễn Văn Thọ

- Sinh tháng 12 năm 1929 tại Vũng Tàu

- Nhập ngũ ngày 18-11-1953

- Xuất thân trường sĩ quan Thủ Đức Khóa 4

- Lữ Đoàn Trưởng 3 Dù


Ông ngồi trên chiếc ghế đẩu, chung quanh la liệt những nẹp nứa và ở góc pḥng một lô rổ đă đan xong, nhưng chưa có cạp. Ánh nắng quái vàng lọt chiếu qua khung cửa tạo thành một vệt trên nền đất. Ông ngồi yên, ngước nh́n tôi đang ở thế chào kính, mỉm cười độ lượng.

- Anh không cần giữ quân phong quân kỷ nữa. Bây giờ chúng ta cùng là tù binh cả. Nội qui trại nói rơ mọi người đều gọi nhau bằng anh, không có chuyện cấp trưởng, không có chuyện Lữ Đoàn Trưởng, Sư Đoàn Trưởng, tá tiếc ǵ nữa. Anh ngồi xuống đi.

Đại Tá Nguyễn Văn Thọ, Lữ Đoàn Trưởng Lữ Đoàn 1 Nhảy Dù là tù binh cao cấp nhất đă bị bắt khi ông bị thương ở chân và bộ chỉ huy của Lữ Đoàn bị tràn ngập ở Nam Lào trong cuộc hành quân Lam Sơn 719. Tôi lúng túng không biết nói năng ǵ với một vị sĩ quan của binh chủng tinh nhuệ nhất miền Nam. Ông và toàn bộ chỉ huy trong đó có Trung Tá Trần Văn Bé, Trưởng Pḥng Nh́ Sư Đoàn Dù đă bị vây khốn v́ quân số chênh lệch giữa ta và địch, v́ không có đủ tiếp tế đạn dược, tải thương. Tôi đă nghe bạn bè ca ngợi ông và tuy dù chưa một lần diện kiến, tôi luôn h́nh dung ông đội mũ đỏ có cánh dù, quần áo mầu huyết dụ cầm cây can chỉ huy đứng trước hàng quân. Nhưng nay ông ngồi đó trong căn lều lá nền đất ngồi đan rổ. Ông đang nghĩ ǵ? Thấy tôi vẫn đứng đó, tay vẫn c̣n ở thế chào, ông lắc đầu:

- Cám ơn anh. Trung Úy Đỗ Lệnh Dũng phải không? Anh em mới tới cho biết là Đồng Xoài đă mất, Bố Đức cũng mất, e rằng Phước Long cũng nguy đến nơi. Cái vận nước nó thế, biết làm sao hơn. Anh ngồi xuống nói chuyện miền Nam cho tôi nghe đi.

Ḷng tôi nhũn xuống. Ông vừa nói vừa tiếp tục bẻ những cây nan nứa cong xuống, lồng vào nhau. Chiếc rổ ông đang đan đă hơi có dạng cong. Khuôn mặt ông b́nh thản một cách lạ lùng. Mọi thứ từ con người ông là một cam chịu nhưng không khuất phục. Ông nói năng từ tốn, không hề ngưng tay đan lát như thể cả cuộc đời c̣n lại của ông chỉ để đan kết những mảnh lạt, những nẹp nứa. Tôi ngồi xuống chiếc ghế con cạnh ông thong thả kể tất cả những ǵ xảy ra ở Đồng Xoài. Ông chăm chú nghe, và cuối cùng thở dài:

- Tôi đă nhiều đêm khóc một ḿnh. Tôi thương những người lính như người nghĩa quân cố chạy ra để rồi chết bên lá cờ ở Đồng Xoài. Nhảy dù có nhiều anh hùng lắm, nhất là những người lính b́nh thường, lương không đủ nuôi vợ con. Nhưng cái vận nước nó thế biết làm sao hơn.

Tôi nói:

- Thưa Đại Tá, cuộc hành quân 719…

Ông ngẩng đầu nh́n tôi, đôi mày nhíu lại khiến tôi khựng, không nói năng thêm được. Nhưng ông lấy lại cái dáng yên nghỉ của một thiền sư, vững vàng ngay lập tức. Lưng ông vẫn thẳng và cái áo tù sọc đỏ như hơi chật khiến vai ông như rộng hơn ra. Cái dĩ văng 719 Hạ Lào chỉ thoáng qua trong xúc động cùng cực nhưng rồi ông chậm răi:

- Trung Úy Dũng, từ nay ḿnh gọi nhau bằng anh em, được không? Không phải v́ nội qui của trại. Cũng không phải v́ là tù mà phải bỏ cái cấp bậc quân đội của ḿnh sang một bên. Không phải như vậy. Anh c̣n trẻ, trông anh khoẻ mạnh, người doi doi như anh chắc sẽ vượt qua mọi gian truân của tù tội. Tôi có điều này để nói với anh như một người lính nói với một người lính. Chúng ta đă không hổ thẹn với việc làm của chúng ta, dù ai nói ǵ th́ nói.

Lam Sơn 719 được tung ra với hai mục tiêu. Mục tiêu đầu là phá vỡ hệ thống tiếp liệu của địch mà trọng tâm là ở vùng Tchéphone, Hạ Lào, t́m cách kiểm soát con lộ số 9 để chặn đường tiếp tế của địch từ Bắc. Tất cả những anh em Dù, anh em Sư đoàn 1, anh em Thiết Giáp Pháo Binh, anh em bên Không Quân, tôi nói về tất cả những anh em ḿnh đă tham dự 791 Hạ Lào hồi đó đều biết chắc giai đoạn đầu của cuộc hành quân đă đạt được mục tiêu của nó. Khó mà đưa ra tổn thất chính xác của địch nhưng tôi cam đoan một đổi mười là ít. Nh́n những kho xăng địch cháy, những kho lương thực bị phá hủy, và nhất là nh́n cảnh bộ đội Bắc Việt chết sắp lớp, tôi có thể xác định mục tiêu đầu của ta đă đạt.

- Thưa Đại… – Vâng, thưa anh, nhưng…

Ông giơ tay chận ngang, ngắt lời tôi:

- Tôi ở trong hầm chỉ huy. Hai chiến xa địch sập hầm bít hết lối và tôi đă gọi pháo bắn chụp lên đầu tụi tôi. Hồi đó tôi cứ thắc mắc tại sao các cấp chỉ huy địch lại phí phạm sinh mạng thuộc cấp đến như vậy. Có một hai sĩ quan khi khai thác tù binh tại mặt trận bảo họ được uống cường lực hay an thần ǵ đó của Trung Cộng. Tôi không tin hẳn chuyện này. Nhưng trong suốt những ngày tù đày ngồi đan rổ rá, tôi vẫn không hiểu tại sao họ phí phạm sinh mạng binh lính đến thế? Thế nào rồi anh cũng có dịp ra ngoài để thấy hậu phương miền Bắc không c̣n thanh niên nữa. Họ đem nướng không thương tiếc. Chỉ tội cho dân ḿnh, Bắc cũng như Nam. Tôi hiểu các thắc mắc của anh. Tôi không trả lời được tại sao Lam Sơn 719 đă không được đẩy tới trong giai đoạn hai là chiếm giữ các cứ địa 604 và 611 trên đường xâm nhập của địch. Hồi 1970 ḿnh đă phá tan hệ thống tiếp liệu của địch ở Miên. Nếu chúng ta tiến hành đúng, chiếm giữ 604 và 611 trong ṿng ba tháng nữa mùa khô th́ địch sẽ không c̣n cách ǵ tiếp tế cho chiến trường miền Nam. Tôi không trả lời anh được v́ tôi bị cầm tù từ hồi đó. Anh ở miền Nam chắc anh có đọc báo hay nghe tin tức, anh có biết tại sao không?

Tôi lắc đầu trầm ngâm. Hẳn là Đại Tá Thọ cũng không chờ một lời giải thích nơi một viên sĩ quan hạng bét như tôi. Nhưng cái thắc mắc của ông hẳn đă dày ṿ ông nhiều hơn là cảnh tù đày mà ông đang gánh chịu. Mong rằng sau này những nhà quân sử sẽ trả lời được cho người tù đă coi ngày bị bắt là ngày giỗ của ḿnh.

Ông là sĩ quan cao cấp nhất và được ở riêng một căn lều lá, không phải lao động nặng nhọc nhưng cũng phải chịu chế độ khoán. Đây là một chính sách hẳn ḥi được rút tỉa kinh nghiệm của các trại tù Nga Xô, Trung Cộng. Nó đẩy người tù đến tận chân tường, không có cách ǵ cục cựa nổi. Tôi không rơ một ngày Đại Tá Thọ phải nộp mấy cái rổ nhưng trông đống tre, nứa chất đống ở một góc nhà, tôi biết là ông đă phải lao động cật lực để đạt chỉ tiêu. Cuối cuộc tŕnh diện, ông trầm ngâm rồi bảo tôi:

- Cám ơn anh vẫn c̣n nghĩ đến t́nh đồng đội để đến thăm tôi – Ông không dùng chữ tŕnh diện – Điều duy nhất tôi mong mỏi ở tất cả các anh em là phải thương yêu đùm bọc nhau, cố giữ lấy tinh thần của một người lính quốc gia. Chỉ có thế, anh em ḿnh mới chứng minh được ḿnh khác họ. Và chỉ có thế mới minh giải được những điều anh em ḿnh đeo đuổi là đúng. Anh cho tôi gửi lời thăm tất cả anh em mới tới và bảo họ không cần tới thăm tôi nữa. Anh nói dùm với anh em là tôi luôn cầu Trời Phật để mọi người mạnh khoẻ.

Lê Thiệp

Nguồn: Đỗ Lệnh Dũng